เงินฌาปนกิจคืออะไร เช็ค 9 จังหวัดที่ยกเลิกสมาคม สมาชิกได้เงินคืนไหม?

    ในช่วงที่ผ่านมา กระแสข่าวเกี่ยวกับการเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์หลายแห่ง ทำให้คำว่า “เงินฌาปนกิจ” กลายเป็นประเด็นร้อนในสังคม หลายครอบครัวตั้งคำถามว่า จ่ายเงินมาตั้งหลายสิบปี ทำไมสุดท้ายได้เงินน้อยกว่าที่คิด หรือบางกรณีเมื่อสมาคมยกเลิกกิจการแล้วกลับไม่ได้รับเงินคืนตามยอดที่เคยจ่าย ความสับสนเหล่านี้เกิดจากความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับธรรมชาติของเงินฌาปนกิจสงเคราะห์ ซึ่งแท้จริงแล้วมีโครงสร้างแตกต่างจากเงินออมหรือประกันชีวิตอย่างสิ้นเชิง วันนี้พี่หมี TQM จะพาไปทำความเข้าใจว่า เงินฌาปนกิจสงเคราะห์คืออะไร กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ไปจนถึงคำตอบสำคัญว่า “เงินที่จ่ายไปจะได้คืนไหม” กันครับ

---

Key Takeaway

• เงินฌาปนกิจสงเคราะห์คือระบบ “เฉลี่ยทุกข์ เฉลี่ยสุข” สมาชิกช่วยกันสมทบเงินเมื่อมีผู้เสียชีวิต ไม่ใช่เงินออมหรือการลงทุน
• จำนวนเงินที่ทายาทได้รับขึ้นอยู่กับจำนวนสมาชิกและสถานการณ์ในช่วงเวลานั้น ไม่มีตัวเลขคงที่เหมือนทุนประกันชีวิต
• ระบบนี้อยู่ภายใต้พระราชบัญญัติการฌาปนกิจสงเคราะห์ พ.ศ. 2545 และอยู่ในการกำกับดูแลของนายทะเบียนท้องที่
• การเลิกสมาคมเกิดได้จากมติสมาชิก คำสั่งนายทะเบียน หรือคำสั่งศาล และต้องเข้าสู่กระบวนการชำระบัญชีตามกฎหมาย
• อัปเดต 19 ก.พ. 2569 มีการยกเลิกสมาคม 10 แห่ง ใน 9 จังหวัด สมาชิกควรเร่งตรวจสอบสถานะและสิทธิของตนเอง
• โดยทั่วไปไม่สามารถขอคืนเงินสมทบที่จ่ายไปแล้วได้ ยกเว้นบางกรณีของเงินล่วงหน้าที่ยังไม่ถูกใช้

 

📖  รวมไฮไลท์ เลือกอ่านหัวข้อที่สนใจได้เลย

• เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ คืออะไร วัตถุประสงค์เพื่ออะไร
• เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ อยู่ภายใต้กฎหมายใด
• การเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ เกิดขึ้นได้ในกรณีใดบ้าง
• ทำไมบางสมาคมถึงต้องเลิกกิจการ
• รายชื่อจังหวัดที่ยกเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ (19 ก.พ. 2569)
• ยกเลิกสมาคมฌาปนกิจฯ ขอคืนเงินได้หรือไม่
• คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

---

เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ คืออะไร วัตถุประสงค์เพื่ออะไร

     เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ คือ ระบบการรวมกลุ่มของบุคคลเพื่อช่วยเหลือกันเมื่อสมาชิกในกลุ่มเสียชีวิต สมาชิกที่เหลือจะร่วมกันสมทบเงินตามจำนวนที่กำหนด เพื่อนำไปช่วยเหลือครอบครัวของผู้เสียชีวิต โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายในการจัดงานศพหรือช่วยเหลือครอบครัวในช่วงเวลาวิกฤต หลักการสำคัญของระบบนี้คือ “เฉลี่ยทุกข์ เฉลี่ยสุข” กล่าวคือ เมื่อมีใครคนหนึ่งในกลุ่มเผชิญความสูญเสีย สมาชิกที่เหลือจะช่วยกันรับภาระร่วมกัน เงินฌาปนกิจจึงเป็นสวัสดิการในลักษณะชุมชน ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ทางการเงินเชิงพาณิชย์ และไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงหากำไรหรือสร้างผลตอบแทน

    ระบบเงินฌาปนกิจทำงานแบบ “จ่ายเมื่อมีเหตุ” กล่าวคือ สมาชิกจะจ่ายเงินสมทบเมื่อมีสมาชิกเสียชีวิต ไม่ใช่การสะสมเงินรายเดือนเพื่อเก็บไว้ในบัญชีส่วนตัว เช่น หากสมาคมมีสมาชิก 1,000 คน และกำหนดให้สมทบครั้งละ 200 บาท เมื่อมีสมาชิกเสียชีวิต 1 ราย สมาชิกที่เหลือจะจ่ายคนละ 200 บาท รวมเป็นเงินประมาณ 200,000 บาท ส่งมอบให้ผู้รับผลประโยชน์ของผู้เสียชีวิต เงินจำนวนนี้เกิดจากการช่วยกันในช่วงเวลานั้น ไม่ได้มาจากเงินสะสมของสมาชิกผู้เสียชีวิต

    จำนวนเงินที่ทายาทจะได้รับขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ได้แก่ จำนวนสมาชิก ณ เวลาที่เกิดเหตุ จำนวนผู้เสียชีวิตในรอบเดียวกัน อัตราการสมทบที่กำหนดในข้อบังคับ และสถานะทางการเงินของสมาคม หากจำนวนสมาชิกลดลง เงินที่ระดมได้ก็จะลดลงตามไปด้วย จึงไม่มีตัวเลขคงที่เหมือนทุนประกันชีวิต

 

เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ อยู่ภายใต้กฎหมายใด

    เงินฌาปนกิจสงเคราะห์อยู่ภายใต้พระราชบัญญัติการฌาปนกิจสงเคราะห์ พ.ศ. 2545 ซึ่งกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการจัดตั้ง การบริหาร และการเลิกสมาคม การจัดตั้งต้องขอจดทะเบียนกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล หรือสำนักงานเขตในกรุงเทพมหานคร โดยนายทะเบียนท้องที่มีอำนาจกำกับดูแล ตรวจสอบ และสั่งการตามกฎหมาย สมาคมต้องมีข้อบังคับชัดเจน มีคณะกรรมการบริหาร มีระบบบัญชี และต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด หากไม่ปฏิบัติตามอาจถูกสั่งแก้ไขหรือเพิกถอนทะเบียนได้

การเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ เกิดขึ้นได้ในกรณีใดบ้าง

1. ที่ประชุมใหญ่มีมติให้เลิก

กรณีนี้เกิดจากสมาชิกส่วนใหญ่เห็นว่าไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ อาจเกิดจากจำนวนสมาชิกลดลงมาก ฐานะการเงินไม่มั่นคง หรือเห็นควรยุติกิจการ

 

2. นายทะเบียนท้องที่สั่งให้เลิกตามมาตรา 52

หากพบพฤติการณ์ทุจริต การบริหารไม่โปร่งใส ดำเนินกิจการผิดวัตถุประสงค์ หรือไม่สามารถดำเนินกิจการต่อได้ นายทะเบียนท้องที่มีอำนาจสั่งเลิกหลังสอบสวนข้อเท็จจริง

 

3. ศาลสั่งให้เลิกตามมาตรา 54

ในกรณีที่นายทะเบียนท้องที่เพิกเฉย ผู้มีส่วนได้เสียสามารถร้องขอต่อศาล และศาลอาจมีคำสั่งให้เลิกสมาคมได้

 

ทำไมบางสมาคมถึงต้องเลิกกิจการ

    ปัจจัยหลักมักเกี่ยวข้องกับโครงสร้างสมาชิก เมื่อสมาชิกมีอายุเฉลี่ยสูงขึ้น อัตราการเสียชีวิตเพิ่มขึ้น ต้องเรียกเก็บเงินสมทบบ่อย สมาชิกบางรายรับภาระไม่ไหวและลาออก ฐานสมาชิกจึงหดตัว เงินหมุนเวียนลดลง นอกจากนี้ยังอาจเกิดจากปัญหาการบริหารจัดการ ความไม่โปร่งใส หรือการไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย เมื่อปัญหาเหล่านี้สะสมจนแก้ไขไม่ได้ สมาคมจึงอาจต้องยุติกิจการ

 

รายชื่อจังหวัดที่ยกเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ (19 ก.พ. 2569)

    อัพเดตล่าสุด 19 ก.พ. 2569 ยกเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ 10 แห่ง ครอบคลุม 9 จังหวัดทั่วประเทศ สมาชิกในพื้นที่เร่งตรวจสอบสถานะและสิทธิของตนเอง หลังมีคำสั่งเลิกและเตรียมเข้าสู่กระบวนการชำระบัญชีตามกฎหมาย ซึ่งการประกาศครั้งนี้แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ดังนี้

 

กลุ่มที่ 1 จังหวัดที่มีการยกเลิกจังหวัดละ 1 แห่ง (รวม 8 จังหวัด)

• จังหวัดปัตตานี
• จังหวัดสิงห์บุรี
• จังหวัดนครราชสีมา
• จังหวัดสุพรรณบุรี
• จังหวัดอ่างทอง
• จังหวัดเลย
• จังหวัดบุรีรัมย์
• จังหวัดกำแพงเพชร

 

แต่ละจังหวัดในกลุ่มนี้มีการยกเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์จังหวัดละ 1 แห่ง โดยสมาชิกในพื้นที่ควรตรวจสอบว่าสมาคมที่ตนเองสังกัดอยู่เป็นหนึ่งในรายชื่อที่ถูกเลิกหรือไม่

 

กลุ่มที่ 2 จังหวัดที่มีการยกเลิก 2 แห่ง

• จังหวัดศรีสะเกษ เป็นจังหวัดเดียวที่มีการยกเลิกมากกว่า 1 แห่งในครั้งนี้ รวมทั้งหมด 2 สมาคม

ยกเลิกสมาคมฌาปนกิจฯ ขอคืนเงินได้หรือไม่

    โดยหลักทั่วไป เงินสมทบที่จ่ายในแต่ละรอบถูกนำไปช่วยเหลือสมาชิกที่เสียชีวิตแล้ว จึงไม่สามารถเรียกคืนได้ เพราะไม่ได้เป็นเงินฝากหรือเงินสะสมส่วนตัว อย่างไรก็ตาม หากมีเงินสงเคราะห์ล่วงหน้าที่ยังไม่ถูกนำไปใช้ และสมาชิกยังไม่ตกอยู่ในภาระผูกพัน อาจมีสิทธิได้รับคืนบางส่วน แต่หากเงินถูกใช้ไปแล้ว จะไม่สามารถเรียกคืนได้

 

คำถามที่พบบ่อย

เงินฌาปนกิจ คือเงินออมหรือไม่?

เงินฌาปนกิจไม่ใช่เงินออมและไม่มีดอกผลตอบแทน เงินที่จ่ายในแต่ละรอบจะถูกนำไปช่วยเหลือสมาชิกที่เสียชีวิตทันที ไม่ได้สะสมเป็นบัญชีส่วนตัวของใคร เปรียบได้กับการช่วยกันสมทบเงินในชุมชน

 

ยิ่งจ่ายเงินฌาปนกิจนานหรือจ่ายมาก จะได้เงินคืนมากจริงหรือไม่?

จำนวนเงินที่ได้รับไม่ได้คำนวณจากยอดที่จ่ายสะสมตลอดชีวิต แต่ขึ้นอยู่กับจำนวนสมาชิกและจำนวนผู้เสียชีวิตในช่วงเวลานั้น หากฐานสมาชิกลดลง เงินช่วยเหลือก็อาจลดลงตาม

 

เงินฌาปนกิจเหมือนประกันชีวิตหรือไม่?

เงินฌาปนกิจไม่เหมือนประกันชีวิต เงินฌาปนกิจไม่มีทุนประกันแน่นอนและไม่มีกรมธรรม์ ขณะที่ประกันชีวิตมีสัญญาระบุจำนวนเงินชัดเจน และบริษัทประกันรับผิดชอบจ่ายตามเงื่อนไข

 

    ท้ายที่สุด เงินฌาปนกิจสงเคราะห์เป็นระบบสวัสดิการแบบชุมชนที่ตั้งอยู่บนหลักการช่วยเหลือกัน ไม่ใช่เงินออม ไม่ใช่การลงทุน และไม่ใช่หลักประกันแบบประกันชีวิต การเข้าใจธรรมชาติของระบบนี้อย่างถูกต้องจึงสำคัญมาก โดยเฉพาะในช่วงที่มีข่าวการเลิกสมาคมเกิดขึ้น เพราะจะช่วยให้สมาชิกตั้งความคาดหวังได้อย่างเหมาะสม รู้เท่าทันสิทธิของตนเอง และสามารถวางแผนทางการเงินได้รอบคอบมากขึ้น ทั้งในมิติของการช่วยเหลือกันในชุมชนและการเตรียมความพร้อมสำหรับอนาคตของครอบครัวอย่างยั่งยืน