ควันบุหรี่มือสอง อันตรายแค่ไหน ทำไมคนไม่สูบก็ป่วยได้

     ควันบุหรี่มือสอง ถือเป็นภัยเงียบที่คุกคามชีวิตของผู้บริสุทธิ์อย่างเลือดเย็น มีผู้คนนับล้านทั่วโลกที่ต้องเจ็บป่วยและเสียชีวิตก่อนวัยอันควร ทั้งที่ตลอดชีวิตของพวกเขาไม่เคยหยิบบุหรี่ขึ้นมาจุดสูบเลยแม้แต่ครั้งเดียว องค์การอนามัยโลกได้เล็งเห็นอันตรายของบุหรี่ทั้งต่อผู้สูบบุหรี่และผู้ที่ไม่ได้สูบบุหรี่แต่ได้รับควันบุหรี่ จึงได้มีการตั้งวันงดสูบบุหรี่โลกขึ้นมา วันนี้พี่หมี TQM จะพาทุกคนไปเจาะลึกว่า ควันบุหรี่มือสอง อันตรายแค่ไหน และทำไมคนที่ไม่ได้สูบถึงต้องเผชิญกับโรคร้ายไม่ต่างจากคนสูบเอง

---

Key Takeaway

 

• ควันบุหรี่มือสองเกิดจากปลายมวนที่กำลังไหม้และควันที่ผู้สูบพ่นออกมา ทำให้คนรอบข้างได้รับสารพิษและสารก่อมะเร็งโดยไม่ตั้งใจ แม้จะสูดดมเพียงเล็กน้อยก็ไม่มีระดับที่ปลอดภัย
• ควันบุหรี่มือสามคือพิษตกค้าง แม้ควันจะจางหายไปและไม่มีกลิ่นแล้ว แต่สารพิษและอนุภาคอันตรายยังคงเกาะแน่นตามพื้นผิวและสิ่งของต่าง ๆ ในบริเวณนั้นยาวนาน
• การได้รับควันมือสองเป็นประจำ เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง 20–30% รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอด และกระตุ้นอาการระบบทางเดินหายใจอักเสบเฉียบพลัน
• กลุ่มเปราะบางเสี่ยงสูงสุดคือ เด็กเล็ก (เสี่ยงปอดอักเสบ/หอบหืด), หญิงตั้งครรภ์ (กระทบต่อทารกในครรภ์), ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคประจำตัว จะมีอาการกำเริบและเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ง่ายกว่าคนทั่วไป

 

📖  รวมไฮไลท์ เลือกอ่านหัวข้อที่สนใจได้เลย

 

• ควันบุหรี่มือสอง คืออะไร
• ควันบุหรี่มือสาม คืออะไร
• ทำไมควันบุหรี่มือสองถึงอันตราย
• ควันบุหรี่มือสองมีสารพิษอะไรบ้าง
• ควันบุหรี่มือสองมีอันตรายอะไรบ้าง
• ควันบุหรี่มือสองพบได้ที่ไหนบ้าง
• กลุ่มเสี่ยงที่ควรหลีกเลี่ยงควันบุหรี่มือสองเป็นพิเศษ
• อาการที่อาจเกิดขึ้นเมื่อได้รับควันบุหรี่มือสอง
• วิธีป้องกันควันบุหรี่มือสอง

---

ควันบุหรี่มือสอง คืออะไร

     ควันบุหรี่มือสอง คือควันที่คนไม่สูบบุหรี่สูดดมเข้าไปจากการอยู่ใกล้คนที่กำลังสูบบุหรี่ หรืออยู่ในพื้นที่ที่มีควันจากบุหรี่ลอยอยู่ในอากาศ ควันชนิดนี้ไม่ได้เกิดจากการสูดโดยตรงเหมือนคนสูบบุหรี่ แต่เกิดจากการหายใจเอาควันที่ปะปนอยู่ในสิ่งแวดล้อมเข้าไปโดยไม่ตั้งใจ โดยทั่วไป ควันบุหรี่มือสอง มาจาก 2 แหล่งหลัก ได้แก่

 

ควันที่ออกมาจากปลายบุหรี่

     ควันส่วนนี้เกิดจากปลายบุหรี่ที่กำลังเผาไหม้ แม้คนสูบจะไม่ได้ดูดบุหรี่ในจังหวะนั้น แต่บุหรี่ก็ยังปล่อยควันออกมาอย่างต่อเนื่อง ควันชนิดนี้สามารถลอยอยู่ในอากาศและกระจายไปยังคนรอบข้างได้

 

ควันที่ผู้สูบบุหรี่พ่นออกมา

     เมื่อผู้สูบบุหรี่สูดควันเข้าไปแล้วพ่นออกมา ควันนั้นจะปะปนอยู่ในอากาศ คนที่อยู่ใกล้จึงสูดดมเข้าไปโดยไม่รู้ตัว นี่คือเหตุผลที่คนไม่สูบบุหรี่ก็ได้รับสารพิษจาก ควันบุหรี่มือสอง ได้เช่นกัน

ควันบุหรี่มือสาม คืออะไร

     ควันบุหรี่มือสาม (Thirdhand Smoke) คือ สารพิษและอนุภาคตกค้างจากควันบุหรี่ที่เกาะอยู่ตามพื้นผิวต่างๆ หลังจากที่ควันบุหรี่จางหายไปในอากาศแล้ว พูดง่ายๆ คือ แม้จะไม่มีคนสูบบุหรี่อยู่ในห้อง ณ ตอนนั้น และไม่มีกลิ่นควันให้เห็นแล้ว แต่พิษของมันยังคงอยู่และเกาะแน่นตามสิ่งของรอบตัวเรา

 

ทำไมควันบุหรี่มือสองถึงอันตราย

     ควันบุหรี่มือสอง อันตรายเพราะมีสารพิษและสารก่อมะเร็งหลายชนิด แม้คนที่ได้รับควันจะไม่ได้สูบบุหรี่โดยตรง แต่ร่างกายก็ยังได้รับสารเคมีคล้ายกับผู้สูบบุหรี่ เพียงแต่ได้รับผ่านอากาศรอบตัว ที่สำคัญคือไม่มีระดับการได้รับ ควันบุหรี่มือสอง ที่ถือว่าปลอดภัยอย่างแท้จริง แม้จะสูดดมเพียงเล็กน้อยหรืออยู่ใกล้คนสูบบุหรี่ไม่นาน ก็อาจกระตุ้นให้เกิดอาการผิดปกติได้ โดยเฉพาะในคนที่มีภูมิแพ้ หอบหืด โรคหัวใจ หรือโรคปอดอยู่แล้ว

 

ควันบุหรี่มือสองมีสารพิษอะไรบ้าง

     ในควันบุหรี่มือสอง มีสารเคมีจำนวนมาก บางชนิดเป็นสารระคายเคือง บางชนิดเป็นสารพิษ และบางชนิดเกี่ยวข้องกับการเกิดมะเร็ง เมื่อร่างกายได้รับ ควันบุหรี่มือสอง ซ้ำ ๆ สารเหล่านี้อาจสะสมและเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเรื้อรังในอนาคตได้ โดยเฉพาะโรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง โรคทางเดินหายใจ และมะเร็งปอด ตัวอย่างสารพิษในควันบุหรี่มือสองทีดังนี้

 

• นิโคติน
• คาร์บอนมอนอกไซด์
• ฟอร์มาลดีไฮด์
• เบนซีน
• แอมโมเนีย
• สารก่อมะเร็งจากการเผาไหม้ของยาสูบ

ควันบุหรี่มือสองมีอันตรายอะไรบ้าง

     ควันบุหรี่มือสองอันตรายมาก เพราะคนที่ไม่ได้สูบบุหรี่ก็สูดสารพิษและสารก่อมะเร็งเข้าไปได้เหมือนกัน และไม่มีระดับการได้รับควันที่ถือว่าปลอดภัย แม้ได้รับแค่ช่วงสั้น ๆ ก็อาจมีผลต่อร่างกายได้ ซึ่งความอันตรายของควันบุหรีมือสองมีดังนี้

 

เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด

     ควันบุหรี่มือสองทำให้หลอดเลือดทำงานผิดปกติ เลือดจับตัวง่ายขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจขาดเลือดหรือหัวใจวายได้ โดย หน่วยงานสาธารณสุขแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา ระบุว่าผู้ใหญ่ที่ไม่สูบบุหรี่แต่ได้รับควันบุหรี่มือสอง มีความเสี่ยงโรคหัวใจเพิ่มขึ้นประมาณ 25–30%

 

เพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง

     สารพิษในควันบุหรี่มีผลต่อระบบไหลเวียนเลือด ทำให้เสี่ยงเส้นเลือดตีบหรืออุดตันได้ หน่วยงานสาธารณสุขแห่งชาติของสหรัฐอเมริการะบุว่าคนไม่สูบบุหรี่ที่ได้รับควันบุหรี่มือสอง มีความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองเพิ่มขึ้นประมาณ 20–30%

 

เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอด

     คนไม่สูบบุหรี่ก็เสี่ยงมะเร็งปอดได้ หากได้รับควันบุหรี่มือสองเป็นประจำ เพราะกำลังสูดสารก่อมะเร็งหลายชนิดเข้าไป หน่วยงานสาธารณสุขแห่งชาติของสหรัฐอเมริการะบุว่าความเสี่ยงมะเร็งปอดเพิ่มขึ้นประมาณ 20–30% ในผู้ใหญ่ที่ไม่สูบแต่ได้รับควันบุหรี่

 

ทำให้ปอดและทางเดินหายใจอักเสบ

     ควันบุหรี่มือสองทำให้ไอ แสบคอ แสบจมูก หายใจลำบาก แน่นหน้าอก หรือกระตุ้นอาการภูมิแพ้และหอบหืดได้ โดยเฉพาะคนที่มีโรคปอดหรือโรคหอบหืดอยู่แล้ว

 

อันตรายต่อเด็กมากเป็นพิเศษ

     เด็กที่ได้รับควันบุหรี่มือสองเสี่ยงป่วยทางเดินหายใจง่ายขึ้น เช่น หลอดลมอักเสบ ปอดอักเสบ หอบหืดกำเริบ หูชั้นกลางอักเสบ และอาจเพิ่มความเสี่ยงการเสียชีวิตเฉียบพลันในทารก หรือ SID

 

กระทบหญิงตั้งครรภ์และทารกในครรภ์

     หญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับควันบุหรี่มือสองเป็นประจำ อาจเพิ่มความเสี่ยงที่ทารกมีน้ำหนักแรกเกิดน้อย และกระทบต่อสุขภาพของทารกได้

 

ทำให้คนมีโรคประจำตัวอาการแย่ลง

     คนที่เป็นโรคหัวใจ โรคปอด หอบหืด ภูมิแพ้ ความดันโลหิตสูง หรือผู้สูงอายุ อาจมีอาการกำเริบง่ายขึ้นเมื่อได้รับควันบุหรี่มือสอง แม้จะเป็นการได้รับควันช่วงสั้น ๆ ก็ตาม

ควันบุหรี่มือสองพบได้ที่ไหนบ้าง

     ความจริงแล้วควันบุหรี่มือสองสามารถพบได้ในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะสถานที่ที่มีคนสูบบุหรี่ใกล้ ๆ หรือมีระบบถ่ายเทอากาศไม่ดี ดังนี้

 

ภายในบ้าน

     บ้านเป็นพื้นที่ที่หลายคนได้รับ ควันบุหรี่มือสอง บ่อยที่สุด โดยเฉพาะบ้านที่มีสมาชิกสูบบุหรี่ในห้องนั่งเล่น ห้องน้ำ ระเบียง หรือหน้าบ้าน แม้จะสูบใกล้หน้าต่างหรือเปิดพัดลม ควันก็ยังสามารถลอยเข้ามาในบ้านและตกค้างตามพื้นผิวต่าง ๆ ได้

 

ภายในรถยนต์

     รถยนต์เป็นพื้นที่ปิดและมีขนาดเล็ก ทำให้ ควันบุหรี่มือสอง สะสมได้ง่ายมาก แม้เปิดกระจก ควันบุหรี่ก็ยังอาจวนอยู่ในรถและเกาะตามเบาะ ผ้า พรม และแอร์รถยนต์ การสูบบุหรี่ในรถ โดยเฉพาะเมื่อมีเด็กหรือผู้โดยสารคนอื่นอยู่ด้วย จึงเป็นพฤติกรรมที่ควรหลีกเลี่ยง เพราะผู้โดยสารอาจได้รับ ควันบุหรี่มือสอง ในระดับสูงกว่าที่คิด

 

ที่ทำงานและพื้นที่สาธารณะ

     ในที่ทำงาน ร้านอาหาร ป้ายรถเมล์ หรือพื้นที่สาธารณะบางแห่ง คนไม่สูบบุหรี่อาจได้รับ ควันบุหรี่มือสอง จากผู้ที่สูบบุหรี่บริเวณใกล้เคียง โดยเฉพาะบริเวณทางเข้าอาคาร จุดพักสูบบุหรี่ หรือพื้นที่ที่คนเดินผ่านเป็นประจำ

 

กลุ่มเสี่ยงที่ควรหลีกเลี่ยงควันบุหรี่มือสองเป็นพิเศษ

     แม้ควันบุหรี่มือสอง จะอันตรายต่อทุกคน แต่บางกลุ่มมีความเสี่ยงมากกว่าคนทั่วไป เพราะร่างกายอ่อนแอกว่า ไวต่อสารพิษมากกว่า หรือไม่สามารถหลีกเลี่ยงควันได้ด้วยตัวเอง กลุ่มเสี่ยงที่ควรหลีกเลี่ยงควันบุหรี่มือสองเป็นพิเศษ มีดังนี้

 

• เด็กเล็ก : เด็กเป็นกลุ่มที่น่าเป็นห่วงมาก เพราะปอดและระบบภูมิคุ้มกันยังพัฒนาไม่เต็มที่ หากเด็กได้รับ ควันบุหรี่มือสอง เป็นประจำ อาจมีอาการไอบ่อย เป็นหวัดง่าย หอบหืดกำเริบ หรือมีปัญหาระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง
• ผู้สูงอายุ : ผู้สูงอายุมีโอกาสมีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือโรคปอด เมื่อได้รับ ควันบุหรี่มือสอง อาจทำให้อาการเดิมแย่ลง หรือเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน
• หญิงตั้งครรภ์ : หญิงตั้งครรภ์ควรหลีกเลี่ยง ควันบุหรี่มือสอง ให้มากที่สุด เพราะสารพิษจากควันบุหรี่สามารถส่งผลต่อสุขภาพของทารกในครรภ์ได้ แม้แม่จะไม่ได้สูบบุหรี่เองก็ตาม
• คนที่มีโรคประจำตัว : คนที่เป็นโรคหอบหืด โรคปอด โรคหัวใจ หรือภูมิแพ้ อาจมีอาการกำเริบเมื่อได้รับ ควันบุหรี่มือสอง แม้จะได้รับในระยะเวลาสั้น ๆ ก็ตาม

 

อาการที่อาจเกิดขึ้นเมื่อได้รับควันบุหรี่มือสอง

     เมื่อได้รับ ควันบุหรี่มือสอง บางคนอาจมีอาการทันที ขณะที่บางคนอาจไม่รู้สึกผิดปกติในช่วงแรก แต่หากได้รับต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคต่าง ๆ ได้

 

อาการระยะสั้น

     อาการระยะสั้นจาก ควันบุหรี่มือสอง อาจมีได้หลายแบบ เช่น

 

• แสบตา น้ำตาไหล
• แสบจมูก คัดจมูก
• ไอ จาม เจ็บคอ
• เวียนหัว คลื่นไส้
• แน่นหน้าอก หายใจไม่สะดวก
• มีกลิ่นควันติดเสื้อผ้า ผม หรือร่างกาย

 

ผลกระทบระยะยาว

     หากได้รับ ควันบุหรี่มือสอง ต่อเนื่องเป็นประจำ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพระยะยาว เช่น

 

• โรคหัวใจและหลอดเลือด
• โรคปอดเรื้อรัง
• โรคหอบหืดกำเริบ
• การติดเชื้อทางเดินหายใจบ่อยขึ้น
• มะเร็งปอด
• สุขภาพเด็กแย่ลง โดยเฉพาะระบบหายใจ

 

วิธีป้องกันควันบุหรี่มือสอง

     การป้องกัน ควันบุหรี่มือสอง ไม่ใช่หน้าที่ของคนไม่สูบบุหรี่เพียงฝ่ายเดียว แต่เป็นเรื่องที่ทุกคนในบ้านควรช่วยกัน โดยเฉพาะผู้ที่สูบบุหรี่ควรเข้าใจว่าควันไม่ได้กระทบแค่ตัวเอง แต่กระทบคนรอบข้างด้วย

 

กำหนดบ้านเป็นเขตปลอดบุหรี่

     วิธีที่ดีที่สุดคือไม่สูบบุหรี่ในบ้าน ไม่ว่าจะเป็นห้องนอน ห้องน้ำ ห้องครัว ระเบียง หรือพื้นที่ใดก็ตาม เพราะ ควันบุหรี่มือสอง สามารถกระจายและตกค้างได้

 

กำหนดรถเป็นเขตปลอดบุหรี่

     ไม่ควรสูบบุหรี่ในรถ แม้จะเปิดกระจก เพราะรถเป็นพื้นที่แคบ ทำให้ ควันบุหรี่มือสอง สะสมได้ง่าย และคนที่นั่งร่วมรถจะได้รับควันโดยตรง

 

หลีกเลี่ยงพื้นที่ที่มีคนสูบบุหรี่

     หากต้องไปสถานที่สาธารณะ ควรเลือกพื้นที่ปลอดบุหรี่ หลีกเลี่ยงบริเวณที่มีคนสูบบุหรี่ หรือพาเด็กเล็กออกจากพื้นที่นั้นทันทีเมื่อพบว่ามีควัน

 

พูดคุยกับคนในบ้านอย่างเข้าใจ

     หากมีคนในบ้านสูบบุหรี่ ควรพูดคุยด้วยเหตุผล ไม่ตำหนิหรือกล่าวโทษ แต่ให้ข้อมูลว่า ควันบุหรี่มือสอง ส่งผลต่อสุขภาพของทุกคน โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ และคนที่มีโรคประจำตัว

 

สนับสนุนให้คนสูบบุหรี่ลดหรือเลิกบุหรี่

     การเลิกบุหรี่เป็นประโยชน์ทั้งต่อผู้สูบและคนรอบข้าง หากคนในบ้านพร้อมเลิกบุหรี่ ควรให้กำลังใจ ช่วยหาข้อมูล หรือแนะนำให้ปรึกษาแพทย์ เภสัชกร หรือหน่วยงานที่ให้คำปรึกษาเรื่องการเลิกบุหรี่

     ควันบุหรี่มือสอง เป็นอันตรายต่อสุขภาพมากกว่าที่หลายคนคิด เพราะคนที่ไม่ได้สูบบุหรี่ก็สามารถได้รับสารพิษจากควันบุหรี่ผ่านการหายใจได้ เมื่อได้รับซ้ำ ๆ อาจส่งผลต่อปอด หัวใจ หลอดเลือด และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเรื้อรังหลายชนิดเพราะการลด ควันบุหรี่มือสอง ไม่ได้ปกป้องแค่คนไม่สูบ แต่ยังช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและดีต่อสุขภาพของทุกคนในครอบครัว

 

     ดังนั้นการมีประกันสุขภาพ หรือ ประกันมะเร็ง จึงเป็นอีกหนึ่งตัวช่วยสำคัญในการวางแผนรับมือความเสี่ยงด้านสุขภาพ เพราะช่วยแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่าย หากเจ็บป่วย ต้องตรวจรักษา หรือต้องเผชิญกับโรคร้ายแรงในอนาคต หากสนใจเข้ามาเช็คเบี้ยประกันสุขภาพ หรือหากกับ TQM ได้ฟรี หรือโทร 1737 เพื่อปรึกษาผู้เชี่ยวชาญตลอด 24 ชั่วโมงครับ