ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง เป็นยังไง เกิดจากอะไร เสี่ยงมะเร็งจริงไหม

     ในปัจจุบันปัญหาสุขภาพเกี่ยวกับความไม่สมดุลของฮอร์โมนในร่างกายถือเป็นเรื่องใกล้ตัวที่ผู้หญิงหลายคนมองข้าม โดยเฉพาะภาวะ ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง ซึ่งเป็นหนึ่งในภาวะที่พบได้บ่อยขึ้นเรื่อย ๆ หลายคนอาจเคยได้ยินว่าฮอร์โมนเพศหญิงชนิดนี้มีความสำคัญต่อความเปล่งปลั่งและระบบสืบพันธุ์ แต่หากมีปริมาณที่มากจนเกินไป กลับกลายเป็นดาบสองคมที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพทั้งในระยะสั้นและระยะยาว วันนี้พี่หมี TQM จะพาไปดูกันว่า ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง เกิดจากสาเหตุใด มีอาการแบบไหน และเกี่ยวข้องกับความเสี่ยงโรคมะเร็งจริงหรือไม่

---

Key Takeaway

 

• ภาวะที่ระดับเอสโตรเจนในเลือดสูงกว่าปกติ มักเกิดจากการใช้ยา, โรคอ้วน, การตกไข่ไม่สม่ำเสมอ, วัยใกล้หมดประจำเดือน และการตั้งครรภ์
• อาการเตือนฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง คือ ประจำเดือนมาไม่ปกติ เลือดออกกะปริดกะปรอย คัดตึงเต้านม ท้องอืด ตัวบวม ปวดศีรษะหรือไมเกรน อารมณ์แปรปรวน และนอนหลับยาก
• ภาวะนี้อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อ มะเร็งเต้านม และ มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก เนื่องจากการถูกกระตุ้นเป็นเวลานาน แต่ไม่ใช่ทุกคนที่เป็นจะต้องป่วยเป็นมะเร็งเสมอไป
• ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนโดยปกติผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์อยู่ที่ 30–400 pg/mL, วัยหมดประจำเดือนลดลงเหลือ น้อยกว่า 10–30 pg/mL และผู้ชายอยู่ที่ 10–40 pg/mL
• แพทย์จะรักษาตามสาเหตุ เช่น การปรับรอบเดือนด้วยยาฮอร์โมน, ควบคุมน้ำหนัก, ทบทวนการใช้ยาหรือฮอร์โมนเสริม และรักษาโรคต้นเหตุอย่าง PCOS หรือเนื้องอก

 

📖  รวมไฮไลท์ เลือกอ่านหัวข้อที่สนใจได้เลย

 

• ฮอร์โมนเอสโตรเจนคืออะไร
• ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูงคืออะไร
• ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง เกิดจากอะไร
• อาการฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง เป็นอย่างไร
• ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง เสี่ยงมะเร็งจริงไหม
• ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนปกติอยู่ที่เท่าไหร่
• ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง รักษาอย่างไร

---

ฮอร์โมนเอสโตรเจนคืออะไร

     ฮอร์โมนเอสโตรเจน คือ กลุ่มฮอร์โมนเพศที่พบได้ทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย แต่โดยทั่วไปผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์จะมีระดับสูงกว่า ร่างกายผู้หญิงผลิตฮอร์โมนชนิดนี้จากรังไข่เป็นหลัก ขณะที่ต่อมหมวกไต เนื้อเยื่อไขมัน และรกในช่วงตั้งครรภ์สามารถผลิตเอสโตรเจนได้เช่นกัน เอสโตรเจนมีอยู่หลายรูปแบบ โดยชนิดสำคัญ ได้แก่

 

• เอสตราไดออล หรือ Estradiol : เป็นเอสโตรเจนชนิดหลักในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ มีบทบาทต่อรอบเดือน การตกไข่ ความแข็งแรงของกระดูก และระบบสืบพันธุ์
• เอสไตรออล หรือ Estriol : เป็นเอสโตรเจนที่พบมากขึ้นในระหว่างตั้งครรภ์ โดยรกมีส่วนสำคัญในการสร้างฮอร์โมนชนิดนี้
• เอสโตรน หรือ Estrone : เป็นเอสโตรเจนที่พบได้มากขึ้นหลังวัยหมดประจำเดือน เนื่องจากรังไข่ลดการผลิตฮอร์โมนลง และร่างกายอาศัยการสร้างเอสโตรเจนจากเนื้อเยื่อไขมันมากขึ้น

ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูงคืออะไร

     ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง คือ ระดับเอสโตรเจนในเลือดสูงกว่าที่ควรเป็นในช่วงอายุหรือช่วงรอบเดือนนั้น หรืออาจหมายถึงภาวะที่ร่างกายได้รับอิทธิพลจากเอสโตรเจนมากเกินไปเมื่อเทียบกับโปรเจสเตอโรน บางครั้งระดับเอสโตรเจนอาจไม่ได้สูงผิดปกติมาก แต่โปรเจสเตอโรนต่ำจากการไม่ตกไข่ ทำให้ฤทธิ์ของเอสโตรเจนไม่มีฮอร์โมนอีกตัวมาช่วยถ่วงสมดุล ภาวะลักษณะนี้มักเรียกว่า “เอสโตรเจนที่ไม่มีโปรเจสเตอโรนมาคาน” หรือ unopposed estrogen

 

ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง เกิดจากอะไร

     สาเหตุของฮอร์โมนเอสโตรเจนสูงเกิดได้จากหลายปัจจัยทั้งจากการผลิตฮอร์โมนในร่างกาย การใช้ยา และการกำจัดฮอร์โมนออกจากร่างกายที่เปลี่ยนแปลงไป ดังนี้

 

การใช้ยาหรือฮอร์โมนบางประเภท

     ยาที่มีเอสโตรเจนเป็นส่วนประกอบ เช่น ยาคุมกำเนิดบางชนิด ยาฮอร์โมนสำหรับอาการวัยหมดประจำเดือน หรือยาที่ใช้ในกระบวนการรักษาภาวะมีบุตรยาก อาจทำให้ระดับเอสโตรเจนเพิ่มขึ้น

 

ภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน

     เนื้อเยื่อไขมันสามารถเปลี่ยนฮอร์โมนบางชนิดให้เป็นเอสโตรเจนได้ ดังนั้น ผู้ที่มีเนื้อเยื่อไขมันมาก โดยเฉพาะหลังวัยหมดประจำเดือน อาจได้รับอิทธิพลจากเอสโตรเจนมากขึ้น ภาวะอ้วนยังสัมพันธ์กับการอักเสบเรื้อรัง ภาวะดื้อต่ออินซูลิน และความเสี่ยงโรคอื่นที่อาจส่งผลต่อสมดุลฮอร์โมนร่วมด้วย

 

การตกไข่ไม่สม่ำเสมอ

     หลังการตกไข่ ร่างกายจะผลิตโปรเจสเตอโรนเพื่อช่วยควบคุมการหนาตัวของเยื่อบุโพรงมดลูก หากไม่มีการตกไข่ ร่างกายอาจมีโปรเจสเตอโรนไม่เพียงพอ ทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกถูกกระตุ้นโดยเอสโตรเจนเป็นเวลานานขึ้น

 

ช่วงก่อนหมดประจำเดือน

     ในช่วงวัยใกล้หมดประจำเดือน ระดับ ฮอร์โมนเอสโตรเจน อาจขึ้นและลงไม่แน่นอน บางช่วงอาจสูงขึ้นและบางช่วงอาจลดลงอย่างรวดเร็ว จึงทำให้เกิดอาการประจำเดือนแปรปรวน คัดเต้านม ปวดศีรษะ หรืออารมณ์เปลี่ยนแปลงได้

 

เนื้องอกบางชนิด

     เนื้องอกของรังไข่ ต่อมหมวกไต หรืออวัยวะอื่นบางประเภทอาจผลิตฮอร์โมนและทำให้ระดับเอสโตรเจนสูงผิดปกติได้ แต่สาเหตุนี้พบไม่บ่อยเมื่อเทียบกับการใช้ยา ภาวะอ้วน และการเปลี่ยนแปลงตามรอบเดือน

 

การตั้งครรภ์

     ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจน จะเพิ่มขึ้นตามธรรมชาติในระหว่างตั้งครรภ์ เพื่อช่วยสนับสนุนการเจริญเติบโตของมดลูก รก และทารก ภาวะนี้ไม่ถือเป็นความผิดปกติหากระดับฮอร์โมนสอดคล้องกับอายุครรภ์

อาการฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง เป็นอย่างไร

     อาการของฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง แตกต่างกันไปในแต่ละคน และอาจคล้ายกับอาการของโรคหรือความผิดปกติทางฮอร์โมนอื่น จึงไม่ควรสรุปจากอาการเพียงอย่างเดียว

 

ประจำเดือนมาไม่ปกติ

     อาจพบว่าประจำเดือนมาถี่ขึ้น มาห่าง ขาดเป็นช่วง ๆ หรือระยะเวลาของประจำเดือนเปลี่ยนไป โดยเฉพาะในคนที่มีการตกไข่ไม่สม่ำเสมอ อย่างไรก็ตาม ประจำเดือนผิดปกติอาจเกิดจากการตั้งครรภ์ ความเครียด น้ำหนักเปลี่ยนแปลง ปัญหาไทรอยด์ เนื้องอกมดลูก เยื่อบุโพรงมดลูกผิดปกติ และสาเหตุอื่นได้เช่นกัน

 

ประจำเดือนมามากหรือเลือดออกกะปริดกะปรอย

     เมื่อเยื่อบุโพรงมดลูกได้รับการกระตุ้นจาก ฮอร์โมนเอสโตรเจน อย่างต่อเนื่อง เยื่อบุอาจหนาขึ้นและหลุดลอกไม่สม่ำเสมอ ทำให้มีเลือดออกมาก เลือดออกนาน หรือเลือดออกระหว่างรอบเดือน ผู้ที่ต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยบ่อยผิดปกติ มีลิ่มเลือดขนาดใหญ่ หน้ามืด เหนื่อยง่าย หรือสงสัยว่ามีภาวะซีด ควรเข้ารับการตรวจ

 

คัดตึงหรือเจ็บเต้านม

     การเปลี่ยนแปลงของ ฮอร์โมนเอสโตรเจน อาจทำให้เนื้อเยื่อเต้านมไวต่อการกระตุ้น จึงเกิดอาการคัดตึง เจ็บ หรือรู้สึกว่าเต้านมบวมขึ้น โดยเฉพาะในช่วงก่อนมีประจำเดือน หากคลำพบก้อน มีของเหลวหรือเลือดออกจากหัวนม ผิวเต้านมบุ๋ม หรือรูปร่างเต้านมเปลี่ยนไป ควรพบแพทย์โดยไม่รอดูอาการเอง

 

ท้องอืดหรือตัวบวม

     ผู้ที่มีฮอร์โมนแปรปรวนอาจรู้สึกท้องอืด บวม หรือน้ำหนักขึ้นจากการคั่งของน้ำในร่างกาย แต่การมีน้ำหนักเพิ่มไม่ได้ยืนยันว่าเป็น ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง เพราะยังอาจเกี่ยวข้องกับอาหาร การนอน ยาบางชนิด และโรคอื่น ๆ

 

ปวดศีรษะหรือไมเกรน

     การเพิ่มขึ้นและลดลงของเอสโตรเจนอาจสัมพันธ์กับอาการปวดศีรษะในผู้หญิงบางคน โดยเฉพาะผู้ที่มีไมเกรนสัมพันธ์กับรอบเดือน

 

อารมณ์แปรปรวนและนอนหลับไม่ดี

     การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศอาจส่งผลต่อสารสื่อประสาทและอารมณ์ ทำให้หงุดหงิด วิตกกังวล อารมณ์เปลี่ยนง่าย หรือหลับไม่สนิทได้ แต่อาการเหล่านี้มีสาเหตุได้หลายอย่าง จึงไม่ควรใช้เป็นเกณฑ์ยืนยันว่ามี ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง

 

ความต้องการทางเพศเปลี่ยนแปลง

     เอสโตรเจนมีส่วนเกี่ยวข้องกับสุขภาพช่องคลอด อารมณ์ และระบบสืบพันธุ์ ความไม่สมดุลของฮอร์โมนจึงอาจทำให้ความต้องการทางเพศเปลี่ยนไป แต่ยังต้องพิจารณาปัจจัยด้านความเครียด ความสัมพันธ์ การพักผ่อน และยาที่ใช้อยู่ร่วมด้วย

ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง เสี่ยงมะเร็งจริงไหม

     ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็งบางชนิด เช่นมะเร็งเต้านม และมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่มีฮอร์โมนเอสโตรเจนสูงทุกคนจะเป็นมะเร็ง เพราะความเสี่ยงมะเร็งขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น อายุ พันธุกรรม ประวัติครอบครัว น้ำหนักตัว การดื่มแอลกอฮอล์ การมีบุตร ประวัติประจำเดือน การใช้ฮอร์โมน และโรคประจำตัว

 

ฮอร์โมนเอสโตรเจนกับมะเร็งเต้านม

     เนื้อเยื่อเต้านมบางส่วนตอบสนองต่อฮอร์โมนเอสโตรเจน การได้รับเอสโตรเจนในระดับสูงหรือเป็นเวลานานมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งเต้านมที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะมะเร็งเต้านมชนิดที่มีตัวรับฮอร์โมน อย่างไรก็ตาม มะเร็งเต้านมเกิดจากหลายปัจจัย ไม่ใช่ผลจาก ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง เพียงอย่างเดียว คนที่ไม่มีภาวะเอสโตรเจนสูงก็สามารถเป็นมะเร็งเต้านมได้ และคนที่มีระดับเอสโตรเจนสูงไม่ได้เป็นมะเร็งทุกคน

 

ฮอร์โมนเอสโตรเจนกับมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

     ความสัมพันธ์ระหว่างเอสโตรเจนกับเยื่อบุโพรงมดลูกค่อนข้างชัดเจน เพราะเอสโตรเจนทำหน้าที่กระตุ้นให้เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญขึ้น หากเยื่อบุได้รับเอสโตรเจนเป็นเวลานานโดยไม่มีโปรเจสเตอโรนมาช่วยควบคุม อาจทำให้เกิดเยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัวหรือ endometrial hyperplasia บางชนิดเป็นภาวะก่อนมะเร็งและสามารถพัฒนาไปเป็นมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกได้

ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนปกติอยู่ที่เท่าไหร่

     ระดับปกติของฮอร์โมนเอสโตรเจนจะมีค่าแตกต่างกันไปตามเพศ ช่วงวัยและระยะของรอบเดือน โดยทั่วไปการตรวจเลือดมักตรวจ Estradiol หรือ E2 ซึ่งเป็นเอสโตรเจนหลักในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ ซึ่งเป็นชนิดหลักที่แพทย์นิยมตรวจ โดยมีเกณฑ์มาตรฐานคร่าว ๆ ดังนี้

 

• ผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ (ก่อนหมดประจำเดือน) : ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนประมาณ 30 – 400 pg/mL ขึ้นอยู่กับช่วงวันในรอบเดือน เช่น ช่วงมีประจำเดือน ช่วงไข่ตก
• ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน  : ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนจะลดลงเหลือ น้อยกว่า 10 ถึง 30 pg/mL
• ผู้ชาย : โดยทั่วไประดับฮอร์โมนเอสโตรเจนจะอยู่ที่ประมาณ 10 – 40 pg/mL

 

ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง รักษาอย่างไร

     การรักษาฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง ต้องรักษาตามสาเหตุและอาการของผู้ป่วย ดังนี้

 

ปรับสมดุลรอบเดือนและการตกไข่

     ผู้ที่ไม่ตกไข่หรือมีประจำเดือนมาห่าง แพทย์อาจใช้ฮอร์โมนโปรเจสติน ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวม หรือวิธีอื่นเพื่อช่วยควบคุมรอบเดือนและป้องกันเยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัว

 

ควบคุมน้ำหนักอย่างเหมาะสม

     หากมีน้ำหนักเกิน การลดน้ำหนักอย่างค่อยเป็นค่อยไปอาจช่วยปรับการทำงานของฮอร์โมน เพิ่มโอกาสตกไข่สม่ำเสมอ และลดปัจจัยเสี่ยงทางเมตาบอลิก โดยเฉพาะในผู้ที่มี PCOS

 

ทบทวนยาหรือฮอร์โมนที่ใช้อยู่

     หากสงสัยว่าอาการเกิดจากยาคุมกำเนิด ฮอร์โมนทดแทน หรือยารักษาภาวะมีบุตรยาก ควรแจ้งแพทย์ ไม่ควรหยุดหรือปรับยาด้วยตัวเอง แพทย์อาจเปลี่ยนชนิด ลดขนาด หรือปรับวิธีใช้ตามอาการและความเสี่ยง

 

รักษาโรคที่เป็นต้นเหตุ

     หากตรวจพบ PCOS โรคตับ ความผิดปกติของต่อมไร้ท่อ เนื้องอก หรือเยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัว แพทย์จะรักษาตามโรคนั้นโดยตรง ซึ่งอาจใช้ยา การติดตามผล การผ่าตัด หรือวิธีรักษาเฉพาะทาง

 

     ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง เป็นภาวะที่พบได้ในผู้หญิงหลายช่วงวัย และมีสาเหตุได้หลากหลาย ม้ ฮอร์โมนเอสโตรเจน จะเป็นฮอร์โมนที่จำเป็นต่อร่างกาย แต่หากมีมากเกินไปเป็นเวลานาน ก็อาจเพิ่มความเสี่ยงของมะเร็งบางชนิด โดยเฉพาะมะเร็งเต้านมและมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก อย่างไรก็ตาม ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูง ไม่ได้แปลว่าจะเป็นมะเร็งเสมอไป การสังเกตอาการผิดปกติ ดูแลสุขภาพ ควบคุมน้ำหนัก ออกกำลังกาย และตรวจสุขภาพเป็นประจำ จะช่วยลดความเสี่ยงและทำให้สามารถพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งส่งผลดีต่อการรักษาในระยะยาว

 

     อีกสิ่งที่สำคัญในการดูแลสุขภาพของผู้หญิงคือการทำประกันมะเร็ง ไว้ช่วยแบ่งเบาภาระค่ารักษาพยาบาลต่างๆ คุ้มครองดูแลโรงมะเร็งสำหรับผู้หญิง  หากสนใจ สามารถเช็คเบี้ยประกันมะเร็ง หรือเช็คราคาแผนประกันะเร็งที่เหมาะกับคุณได้ที่กล่องด้านล่าง สามารถปรึกษาข้อมูลเพิ่มเติมกับพี่หมี TQM โทร 1737 พร้อมให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง