ไขมันในเลือดสูง เกิดจากอะไร อาการเป็นอย่างไร ห้ามกินอะไร

     ไขมันในเลือดสูงเป็นภาวะที่พบได้บ่อย และหลายคนอาจไม่รู้ตัว เพราะในระยะแรกมักไม่มีอาการแสดงชัดเจน หากปล่อยไว้นานอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ ดังนั้นการรู้สาเหตุและดูแลตัวเองอย่างเหมาะสมจึงเป็นเรื่องสำคัญ วันนี้พี่หมี TQM จะพาไปดูว่า ไขมันในเลือดสูง เกิดจากอะไร อาการเป็นอย่างไร ห้ามกินอะไร พร้อมวิธีดูแลตัวเองให้เหมาะสมกันครับ

---

Key Takeaway

 

• ไขมันในเลือดสูง คือภาวะที่ไขมันหรือไลโปโปรตีนบางชนิดในเลือดสูงหรือผิดสมดุล โดยเฉพาะ LDL-C และไตรกลีเซอไรด์ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
• ไขมันในเลือดสูงมักไม่มีอาการ หลายคนจึงไม่รู้ตัวจนกว่าจะตรวจเลือดหรือเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น เจ็บหน้าอก แขนขาอ่อนแรง และพูดไม่ชัด ในบางราย
• สาเหตุของไขมันในเลือดสูง มีหลายปัจจัย ทั้งการกินอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง น้ำหนักเกิน การไม่ค่อยออกกำลังกาย โรคบางชนิด ยาบางประเภท และพันธุกรรม
• ผู้ที่มี ไขมันในเลือดสูงควรลด ไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ อาหารแปรรูป และน้ำตาลเติมสูง พร้อมเพิ่มผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และถั่ว
• การปรับพฤติกรรมช่วยควบคุมระดับไขมันได้ แต่บางรายอาจจำเป็นต้องใช้ยาตามความเสี่ยงและคำแนะนำของแพทย์ ไม่ควรเริ่มหรือหยุดยาเอง

 

📖  รวมไฮไลท์ เลือกอ่านหัวข้อที่สนใจได้เลย

 

• ไขมันในเลือดสูง คืออะไร
• ไขมันในเลือด มีกี่ประเภท
• ไขมันในเลือดสูง เกิดจากสาเหตุอะไร
• ไขมันในเลือดสูงเกิดจากกรรมพันธุ์ได้ไหม
• ไขมันในเลือดสูง อันตรายไหม
• ไขมันในเลือดสูงเท่าไหร่ถึงอันตราย
• ไขมันในเลือดสูงมีอาการอย่างไร
• ไขมันในเลือดสูง ห้ามกินอะไร
• ไขมันในเลือดสูง ควรกินอะไร
• ไขมันในเลือดสูงเสี่ยงเป็นโรคอะไรบ้าง
• วิธีลดและป้องกันไขมันในเลือดสูง

---

ไขมันในเลือดสูง คืออะไร 

     ไขมันในเลือดสูง หรือภาวะไขมันในเลือดผิดปกติ คือภาวะที่ระดับไขมันบางชนิดในกระแสเลือดสูงหรือมีสัดส่วนไม่เหมาะสม โดยไขมันที่เรามักเห็นอยู่ในผลตรวจสุขภาพ ได้แก่ คอเลสเตอรอลรวม LDL, HDL และไตรกลีเซอไรด์ ร่างกายของเราจำเป็นต้องมีไขมันและคอเลสเตอรอลในระดับหนึ่ง เพราะคอเลสเตอรอลมีส่วนช่วยในการสร้างเซลล์ ฮอร์โมน และกระบวนการต่าง ๆ ของร่างกาย ปัญหาจะเกิดขึ้นเมื่อมีไขมันบางชนิดมากเกินไป โดยเฉพาะ LDL ซึ่งสามารถมีส่วนทำให้เกิดคราบสะสมตามผนังหลอดเลือด

ไขมันในเลือด มีกี่ประเภท

     ไขมันในเลือดมีหลายชนิดและหลายค่าที่ใช้ตรวจเพื่อประเมินสุขภาพ โดยแต่ละชนิดมีหน้าที่และความสำคัญแตกต่างกัน ซึ่งค่าที่มักพบในการตรวจระดับไขมันในเลือด ได้แก่

 

• LDL-C (Low-Density Lipoprotein Cholesterol) หรือ ไขมันไม่ดี หากมีระดับสูง อาจทำให้เกิดการสะสมของคราบไขมันในผนังหลอดเลือด และเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
• HDL-C (High-Density Lipoprotein Cholesterol) หรือ ไขมันดี มีส่วนช่วยนำคอเลสเตอรอลจากกระแสเลือดกลับไปยังตับ อย่างไรก็ตาม ไม่ควรประเมินความเสี่ยงจากค่า HDL-C เพียงอย่างเดียว
• ไตรกลีเซอไรด์ (Triglycerides) เป็นไขมันที่ร่างกายใช้เก็บสะสมพลังงาน หากมีระดับสูง โดยเฉพาะในระดับที่สูงมาก อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน เช่น ตับอ่อนอักเสบ
• คอเลสเตอรอลรวม (Total Cholesterol) เป็นค่าที่สะท้อนระดับคอเลสเตอรอลโดยรวมในเลือด แต่ไม่ควรใช้เพียงค่าเดียวในการประเมินความเสี่ยงด้านสุขภาพ

 

ไขมันในเลือดสูง เกิดจากสาเหตุอะไร

     สาเหตุของไขมันในเลือดสูง ไม่ได้มาจากการกินอาหารมันเพียงอย่างเดียว แต่สามารถเกิดจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน โรคประจำตัว ยาบางชนิด และพันธุกรรมได้ พบได้บ่อยดังนี้

 

กินอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์มากเกินไป

     อาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง เช่น เนื้อติดมัน หนังสัตว์ เนย และผลิตภัณฑ์นมไขมันสูง หากรับประทานเป็นประจำในปริมาณมาก สามารถเพิ่มระดับ LDL ได้ ส่วนไขมันทรานส์ ซึ่งอาจพบในอาหารแปรรูปหรือเบเกอรี่บางชนิด เป็นไขมันที่ควรจำกัด เพราะนอกจากจะเพิ่ม LDL แล้ว ยังส่งผลเสียต่อสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดอีกด้วย

 

กินหวานและแป้งขัดสีมากเกินไป

     หลายคนคิดว่า ไขมันในเลือดสูง ต้องเกิดจากอาหารมันเท่านั้น แต่การกินน้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตขัดสีมากเกินไป เช่น น้ำหวาน ชานม ขนมหวาน หรือขนมอบ สามารถเพิ่มระดับไตรกลีเซอไรด์ได้เช่นกัน เมื่อร่างกายได้รับพลังงานมากกว่าที่ใช้ พลังงานส่วนเกินสามารถถูกเปลี่ยนและสะสมในรูปของไขมันได้

 

น้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน

     ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน โดยเฉพาะมีไขมันสะสมบริเวณหน้าท้อง มีโอกาสพบความผิดปกติของไขมันในเลือดมากขึ้น เช่น ไตรกลีเซอไรด์สูง HDL ต่ำ หรือ LDL สูง อย่างไรก็ตาม คนรูปร่างผอมก็สามารถมี ไขมันในเลือดสูง ได้ จึงไม่ควรใช้รูปร่างภายนอกเป็นตัวตัดสินแทนการตรวจเลือด

 

ไม่ค่อยออกกำลังกาย

     การใช้ชีวิตแบบนั่งเป็นเวลานานและมีกิจกรรมทางกายน้อยสัมพันธ์กับความเสี่ยงของความผิดปกติด้านการเผาผลาญหลายอย่าง การออกกำลังกายเป็นประจำจึงเป็นหนึ่งในวิธีสำคัญที่ช่วยดูแลระดับไขมันและสุขภาพหัวใจ

 

ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป

     การดื่มแอลกอฮอล์มากสามารถทำให้ระดับไตรกลีเซอไรด์เพิ่มขึ้น และยังเพิ่มพลังงานส่วนเกินให้กับร่างกาย หากเป็นคนที่มี ไขมันในเลือดสูง อยู่แล้ว ควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับปริมาณที่เหมาะสมหรือพิจารณางดดื่ม

 

สูบบุหรี่

     การสูบบุหรี่ส่งผลเสียต่อหลอดเลือดและเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด หากมี ไขมันในเลือดสูง ร่วมกับการสูบบุหรี่ ความเสี่ยงโดยรวมก็จะยิ่งเพิ่มขึ้น

 

โรคหรือภาวะสุขภาพบางชนิด

     โรคบางชนิดอาจทำให้ระดับไขมันผิดปกติได้ เช่น โรคเบาหวาน ภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำ โรคไตเรื้อรัง โรคตับบางชนิด ภาวะอ้วนและกลุ่มอาการเมตาบอลิก นอกจากนี้ ยาบางประเภทอาจส่งผลต่อระดับไขมันในเลือดได้เช่นกัน หากพบค่าผิดปกติจึงควรให้แพทย์ประเมินสาเหตุโดยรวม

ไขมันในเลือดสูงเกิดจากกรรมพันธุ์ได้ไหม

     ไขมันในเลือดสูงเกิดจากกรรมพันธุ์ได้ โดยเรียกว่า ภาวะไขมันในเลือดสูงจากพันธุกรรม หรือ Familial Hypercholesterolemia (FH) ซึ่งเกิดจากการกลายพันธุ์ของยีน ทำให้ร่างกายไม่สามารถกำจัดไขมันเลว (LDL) ออกจากเลือดได้ตามปกติ ส่งผลให้มีไขมันสูงมากตั้งแต่วัยเด็กหรือวัยหนุ่มสาว 

 

ไขมันในเลือดสูง อันตรายไหม 

     ไขมันในเลือดสูง อันตราย สามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ โดยเฉพาะ LDL ที่สูงเป็นเวลานาน โดดย LDL สามารถเข้าไปสะสมบริเวณผนังหลอดเลือดและมีส่วนทำให้เกิดคราบพลัค (Plaque) เมื่อคราบดังกล่าวสะสมมากขึ้น หลอดเลือดอาจแคบลง ทำให้เลือดไหลผ่านได้ไม่สะดวก หากคราบพลัคแตกและเกิดลิ่มเลือดอุดตัน อาจนำไปสู่ภาวะร้ายแรง เช่น โรคกล้ามเนื้อหัวใจตายหรือโรคหลอดเลือดสมอง

 

ไขมันในเลือดสูงเท่าไหร่ถึงอันตราย

     ระดับไขมันในเลือดที่สูงขึ้นไม่ได้หมายความว่าจะอันตรายทันที แต่ความเสี่ยงจะขึ้นอยู่กับชนิดของไขมันและระดับที่ตรวจพบ โดยค่าที่มักใช้ประเมิน ได้แก่

 

• คอเลสเตอรอลรวม : ต่ำกว่า 200 mg/dL ถือว่าเหมาะสม, 200–239 mg/dL เริ่มสูง และตั้งแต่ 240 mg/dL ถือว่าสูง
• LDL-C หรือไขมันไม่ดี:  ต่ำกว่า 100 mg/dL ถือว่าเหมาะสม, 130–159 mg/dL สูง และตั้งแต่ 190 mg/dL ถือว่าสูงมาก
• ไตรกลีเซอไรด์ : ต่ำกว่า 150 mg/dL ถือว่าปกติ, 200–499 mg/dL สูง และตั้งแต่ 500 mg/dL ถือว่าสูงมาก
• HDL-C หรือไขมันดี : ผู้ชายควรมีอย่างน้อย 40 mg/dL และผู้หญิงอย่างน้อย 50 mg/dL โดยทั่วไปยิ่งสูงยิ่งดี

ไขมันในเลือดสูงมีอาการอย่างไร

     ไขมันในเลือดสูงส่วนใหญ่มักไม่มีอาการ ทำให้หลายคนไม่รู้ว่าตัวเองมีภาวะนี้จนกว่าจะตรวจเลือดหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนจากโรคหัวใจและหลอดเลือด ในบางรายที่มีไขมันสูงมากหรือเกิดจากพันธุกรรม อาจพบก้อนไขมันใต้ผิวหนังหรือบริเวณรอบดวงตาได้ 

 

     อาการจากภาวะแทรกซ้อน อาจพบอาการแน่นหน้าอก เหนื่อยง่าย ใจสั่นจากหลอดเลือดหัวใจตีบ หรือมีอาการชาหรืออ่อนแรงที่แขนขา พูดไม่ชัดจากหลอดเลือดสมองตีบ

 

ไขมันในเลือดสูง ห้ามกินอะไร

     ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูง ควรลดหรือหลีกเลี่ยงอาหารที่มีไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ น้ำตาลเติมสูง และอาหารแปรรูป เพราะอาจส่งผลต่อระดับไขมันและความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด โดยอาหารที่ควรจำกัด ได้แก่

 

• อาหารไขมันอิ่มตัวสูง เช่น หมูสามชั้น ขาหมู หนังไก่ มันหมู และเนื้อสัตว์ติดมัน
• กะทิและน้ำมันบางชนิด เช่น น้ำมันมะพร้าว น้ำมันปาล์ม และอาหารกะทิ
• อาหารทอดและฟาสต์ฟู้ด เช่น ไก่ทอด เฟรนช์ฟรายส์ และของทอดต่าง ๆ
• อาหารที่มีไขมันทรานส์ เช่น มาการีน เนยขาว และเบเกอรี่บางชนิด
• อาหารและเครื่องดื่มน้ำตาลสูง เช่น ขนมหวาน เค้ก น้ำอัดลม และชานม
• อาหารแปรรูป เช่น ไส้กรอก แฮม และเบคอน
• อาหารสำเร็จรูปหรือแช่แข็งบางชนิด ที่มีไขมันหรือโซเดียมสูง
• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะผู้ที่มีไตรกลีเซอไรด์สูงควรหลีกเลี่ยง

 

ไขมันในเลือดสูง ควรกินอะไร 

     ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูง ควรเน้นอาหารที่มีใยอาหารและไขมันไม่อิ่มตัว พร้อมลดอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและน้ำตาลเติมสูง เพื่อช่วยควบคุมระดับไขมันและดูแลสุขภาพหัวใจ โดยอาหารที่แนะนำ ได้แก่

 

• ผักและผลไม้ เช่น ผักใบเขียว ฝรั่ง แอปเปิ้ล และผลไม้รสไม่หวานจัด
• ธัญพืชไม่ขัดสี เช่น ข้าวกล้อง ข้าวโอ๊ต และขนมปังโฮลวีต ซึ่งเป็นแหล่งใยอาหาร
• ถั่วและเมล็ดพืช เช่น อัลมอนด์ วอลนัต เมล็ดเจีย และเมล็ดแฟลกซ์ รับประทานในปริมาณพอเหมาะ
• ปลา เช่น ปลาทู ปลาแซลมอน และปลาซาร์ดีน ซึ่งเป็นแหล่งโปรตีนและไขมันไม่อิ่มตัว
• โปรตีนไขมันต่ำ เช่น เต้าหู้ ถั่ว เนื้อปลา และเนื้อไก่ไม่ติดหนัง
• นมและผลิตภัณฑ์จากนมไขมันต่ำ เช่น นมไขมันต่ำและโยเกิร์ตรสธรรมชาติ
• ไขมันไม่อิ่มตัว เช่น น้ำมันมะกอก น้ำมันคาโนลา และน้ำมันรำข้าว โดยใช้ในปริมาณที่เหมาะสม

ไขมันในเลือดสูงเสี่ยงเป็นโรคอะไรบ้าง

     ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูง ควรเน้นอาหารที่มีใยอาหารและไขมันไม่อิ่มตัว พร้อมลดอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและน้ำตาลเติมสูง เพื่อช่วยควบคุมระดับไขมันและดูแลสุขภาพหัวใจ โดยอาหารที่แนะนำ ได้แก่

 

• ผักและผลไม้ เช่น ผักใบเขียว ฝรั่ง แอปเปิ้ล และผลไม้รสไม่หวานจัด
• ธัญพืชไม่ขัดสี เช่น ข้าวกล้อง ข้าวโอ๊ต และขนมปังโฮลวีต ซึ่งเป็นแหล่งใยอาหาร
• ถั่วและเมล็ดพืช เช่น อัลมอนด์ วอลนัต เมล็ดเจีย และเมล็ดแฟลกซ์ รับประทานในปริมาณพอเหมาะ
• ปลา เช่น ปลาทู ปลาแซลมอน และปลาซาร์ดีน ซึ่งเป็นแหล่งโปรตีนและไขมันไม่อิ่มตัว
• โปรตีนไขมันต่ำ เช่น เต้าหู้ ถั่ว เนื้อปลา และเนื้อไก่ไม่ติดหนัง
• นมและผลิตภัณฑ์จากนมไขมันต่ำ เช่น นมไขมันต่ำและโยเกิร์ตรสธรรมชาติไขมันไม่อิ่มตัว เช่น น้ำมันมะกอก น้ำมันคาโนลา และน้ำมันรำข้าว โดยใช้ในปริมาณที่เหมาะสม

 

วิธีลดและป้องกันไขมันในเลือดสูง

     การลดและป้องกัน ไขมันในเลือดสูง ควรเริ่มจากการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน โดยเน้นการรับประทานอาหารที่เหมาะสม ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และควบคุมน้ำหนัก เพื่อช่วยควบคุมระดับไขมันได้ ดังนี้

 

• เลือกรับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ เน้นผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี ถั่ว และปลา พร้อมลดไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ และน้ำตาลเติมสูง  
• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม โดยเฉพาะผู้ที่มีน้ำหนักเกินหรือภาวะอ้วน
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เช่น เดินเร็ว ว่ายน้ำ หรือปั่นจักรยาน อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์
• หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ เพราะส่งผลต่อสุขภาพหลอดเลือดและเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
• จำกัดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะผู้ที่มีไตรกลีเซอไรด์สูง เพราะอาจทำให้ระดับไตรกลีเซอไรด์เพิ่มขึ้น
• ตรวจระดับไขมันเป็นระยะ เพื่อติดตามระดับไขมันและประเมินความเสี่ยงด้านสุขภาพ
• ใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์ หากการปรับพฤติกรรมยังควบคุมระดับไขมันไม่ได้ และไม่ควรหยุดหรือปรับยาเอง 

     ไขมันในเลือดสูงมักไม่มีอาการ แต่หากปล่อยไว้นานอาจเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ ควรปรับอาหาร ลดไขมันอิ่มตัวและน้ำตาล ออกกำลังกาย ควบคุมน้ำหนัก และตรวจระดับไขมันเป็นประจำ หากพบว่าระดับไขมันสูง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนดูแลอย่างเหมาะสม

 

     นอกจากการดูแลสุขภาพแล้ว การเตรียมความพร้อมด้านค่าใช้จ่ายในการรักษาก็เป็นอีกเรื่องที่ควรให้ความสำคัญ การมีประกันสุขภาพจึงเป็นอีกทางเลือกที่ช่วยวางแผนค่าใช้จ่ายเมื่อจำเป็นต้องเข้ารับการรักษา ทั้งค่ารักษาพยาบาล ค่าห้อง และค่ายา สนใจสามารถเช็คบี้ยประกันสุขภาพกับ TQM ได้ฟรี หรือโทร 1737 เพื่อปรึกษาผู้เชี่ยวชาญตลอด 24 ชั่วโมงครับ